ვებინარი.

რა - საფრთხეებს მოიცავს - თამბაქოს მოხმარება თამბაქოს მავნებლობის შესახებ ბევრს აქვს ინფორმაცია, მაგრამ ცოტამ თუ იცის, რომ მისი მოხმარება შეიძლება უშუალოდ გახდეს სიკვდილის მიზეზი. მეიოს კლინიკის მიხედვით აშშ-ში ყოველი 5 გარდაცვალებიდან ერთი თამბაქოს მოწევასთანაა დაკავშირებული. ამ მონაცემების მიხედვით გამოდის, რომ ადამიანის სიკვდილის ყველაზე ხშირი მიზეზი თამბაქოა. აქ ჩამოთვლილია გართულებები, რომლებსაც თამბაქოს აქტიური, ან პასიური მოწევა იწვევს: პრობლემებს სისხლის მიმოქცევის სისტემაში; მხედველობის დაქვეითებას; სიცოცხლის ხანგრძლივობის შემცირებას; იმუნური სისტემის დასუსტებას; კანის ნაადრევ დაბერებას; კბილების მინანქარის დაზიანებას; ცუდი ძილს; ძვლების დასუსტებას; სმენის დაქვეითებას; ზრდის ფსორიაზის რისკს; კრონის დაავადებას; მოწევა ნეგატიურად მოქმედებს სპერმის ხარისხზე და კვერცხუჯრედის მომწიფების პროცესზე. ამცირებს განაყოფიერების შანსს; ზრდის ფილტვის, პირის ღრუს, შარდის ბუშტის, მსხვილი ნაწლავის და თირკმელის კიბოს შანსს; იწვევს ფილტვისქრონიკულ ობსტრუქციულ დაავადებებს, რომლებიც სუნთქვის გაძნელებასთანაა დაკავშირებული; მწეველებში მაღალია ინსულტის და გულის დაავადებების რისკი; თამბაქოს მოწევა, თუნდაც პასიური, ნეგატიურ გავლენას ახდენს ფეხმძიმე ქალის ნაყოფზე; თამბაქომ შესაძლოა გამოიწვიოს ბავშვის ფილტვის კიბო, გულის დაავადება, ემფიზემა, ალერგია და ასთმა. თამბაქოს მოწევა შეიძლება მივიჩნიოთ ერთ-ერთ ყველაზე დიდ ეპიდემიად, რის წინაშეც მსოფლიო საზოგადოება დგას. მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის მონაცემებით, თამბაქოს მოწევისგან ყოველწლიურად დაახლოებით 6 მილიონი ადამიანი იღუპება, მათგან 5 მილიონზე მეტი მოდის უშუალოდ თამბაქოს მწეველებზე, ხოლო 600 000 ადამიანზე მეტი არამწეველი იღუპება თამბაქოს კვამლის ხშირად შესუნთქვით. თამბაქო კლავს საკუთარი მომხმარებლების თითქმის ნახევარს. ასევე, აღსანიშნავია ის ფაქტიც, რომ მსოფლიოს ერთი მილიარდი მწეველიდან 80% დაბალ და საშუალო შემოსავლიან ქვეყნებზე მოდის. ალკოჰოლის მოხმარებით გამოწვეული დაავადებები 1- ღვიძლის დაავადებები საყოველთაოდ ცნობილია, რომ ალკოჰოლის ჭარბი მოხმარება მოქმედებს თქვენს ღვიძლზე. ეს ორგანო მდებარეობს მუცლის ზედა მარჯვენა ნაწილში და მისი მთავარი ფუნქციაა საკვების გადამუშავებაში დაგეხმარებათ, გარდა იმისა, რომ ის ფილტვად მოქმედებს გარკვეული ნივთიერებებისთვის. რა ხდება ალკოჰოლის მიღებისას? ალკოჰოლი ჯერ აღწევს კუჭსა და ნაწლავებს, შემდეგ კი ჩვენს ღვიძლში გადის, სანამ მთელს სხეულში არ ვრცელდება. ღვიძლს აქვს ქიმიკატები, სახელწოდებით ფერმენტები, რომლებიც ამუშავებენ ალკოჰოლს, გარდაქმნიან მას სხვა ქიმიკატებად, რომლებიც მოგვიანებით იქცევიან წყალში და ნახშირორჟანგად. ეს ჭარბი ნივთიერებები გამოიდევნება შარდისა და ფილტვების საშუალებით. ამასთან, თუ ალკოჰოლს უფრო სწრაფად სვამთ, ვიდრე თქვენი ღვიძლი შეიძლება ამუშავდეს, სისხლში ალკოჰოლის დონე იმატებს და სიმთვრალის ან „სიმძიმის“ ტიპიური სიმპტომები ჩნდება. ღვიძლის დაზიანება სამი სახისაა, რაც გამოწვეულია უფრო მეტი ალკოჰოლის მიღებით, ვიდრე სხეული იტანს: - ცხიმოვანი ღვიძლი: მწვავე მსმელებს ხშირად აქვთ ცხიმის დაგროვება ღვიძლის უჯრედებში. ღვიძლში ცხიმის არსებობა არ წარმოშობს სიმპტომებს და არც ჩანს სერიოზული, პრობლემა ისაა, რომ ის გიბიძგებთ ჰეპატიტის განვითარებას, თუ ალკოჰოლის მოხმარება გაგრძელდება. ეს მდგომარეობა შეიძლება შეიცვალოს, თუ ალკოჰოლის მოხმარება შემცირდება ან შეჩერდება. - ალკოჰოლური ჰეპატიტი: ეს არის ღვიძლის ანთება, რომელსაც შეიძლება ჰქონდეს სხვადასხვა დონის სიმძიმე დაავადების პროგრესირებასთან ერთად. ამრიგად, მსუბუქი ხარისხით შეიძლება არ იყოს შესამჩნევი სიმპტომები და ის მხოლოდ სისხლის ანალიზის საშუალებით გამოვლინდეს. ამის საპირისპიროდ, მწვავე ჰეპატიტი იწვევს თავბრუსხვევას, გულისრევას, ყვითელ კანს და თვალებს (ბილირუბინის მაღალი დონის გამო) და ზოგჯერ ლოკალიზებულ ტკივილს ღვიძლის მიდამოში. ყველაზე მძიმე მდგომარეობებში შეიძლება განვითარდეს ღვიძლის უკმარისობა, სიცოცხლისათვის საშიში მდგომარეობა, რაც იწვევს დაბნეულობას, კომაში, ნაწლავის სისხლდენასა და სისხლის შედედების პრობლემებამდე. ალკოჰოლური ჰეპატიტის სამკურნალოდ აშკარად უნდა შეწყდეს ალკოჰოლის მიღება, ადამიანი იკვებება კუჭში მილის მეშვეობით და მიიღება სტეროიდები. თუ ჰეპატიტი ქრონიკული ხდება, ღვიძლი შეიძლება დაზიანდეს, სანამ ციროზი არ გამოჩნდება. - ღვიძლის ციროზი: ეს არის ქრონიკული დაავადება, რომლის შეცვლა შეუძლებელია. იგი ხასიათდება ღვიძლის ჯანმრთელი ქსოვილის ნაწიბუროვანი ქსოვილის ან ფიბროზის ჩანაცვლებით. ნელ-ნელა იზრდება დაზიანებული ქსოვილი და შეუძლია დაბლოკოს სისხლის მიმოქცევა. ამრიგად, ღვიძლი აჩერებს სწორად მუშაობას, რაც ხელს უშლის ღვიძლის უჯრედების ნორმალურ რეგენერაციას. ეს მდგომარეობა ჩნდება 10 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში ალკოჰოლის ზედმეტად დალევის შემდეგ და 10-დან 1 ალკოჰოლიკში ჩნდება. ამასთან, უნდა იცოდეთ, რომ ყველა ციროზი არ არის გამოწვეული ალკოჰოლით, ისინი ასევე ჩნდებიან ადამიანებში, რომლებიც არ იყენებენ მას ბოროტად და სხვა სიტუაციებში არიან. B და C ჰეპატიტის ინფექცია, სიმსუქნე ან გარკვეული მემკვიდრეობითი დაავადებები რამდენიმე მაგალითია. 2- კიბო 1900-იანი წლების დასაწყისიდან ცნობილი იყო, რომ ალკოჰოლური სასმელები ზედმეტად მოხმარებული შეიძლება იყოს კანცეროგენული. როგორც ჩანს, ეს ხდება, რადგან სხეული ალკოჰოლს აქცევს პოტენციურად კანცეროგენულ ნივთიერებად, სახელად აცეტალდეჰიდად. უფრო კონკრეტულად, დაავადებათა გლობალური ტვირთის (GBD) მიერ ჩატარებულმა კვლევამ აჩვენა, რომ ალკოჰოლი ზრდის კიბოს რისკს ზედა საჭმლის მომნელებელ ტრაქტში (პირი, ოროფარნქსი, საყლაპავი და ხორხი), ქვედა (მსხვილი ნაწლავი, სწორი ნაწლავი და ღვიძლი), ძუძუს კიბოს გარდა. ამასთან, ახლახან სხვა გამოკვლევებმა აღმოაჩინა კავშირი ალკოჰოლსა და სხვა სახის კიბოს შორის, როგორიცაა პროსტატის, კუჭის, ენდომეტრიუმის, პანკრეასის და ა.შ. მეორეს მხრივ, ზომიერად მოხმარებული ალკოჰოლი შეიძლება იყოს დამცავი ფაქტორი კიბოს ზოგიერთი სახეობისგან, როგორიცაა თირკმლის უჯრედების კარცინომა (Escudo, Parry & Rehm, 2013). კიბო უფრო დიდი ალბათობით გამოჩნდება, თუ ადამიანი მწეველიცაა. 3- ინფექციები იმუნური სისტემა, რომელიც გვაცავს ინფექციებისგან და სხვა გარე დამაბინძურებლებისგან, როგორც ჩანს, დასუსტებულია იმ ადამიანებში, რომლებიც ბოროტად იყენებენ ალკოჰოლს. ამიტომ, ისინი უფრო ადვილად წარმოაჩენენ ინფექციურ დაავადებებს, როგორიცაა პნევმონია, ტუბერკულოზი, აივ ან სქესობრივი გზით გადამდები დაავადებები. ეს უკანასკნელნი ხშირია, ვინაიდან ალკოჰოლით ინტოქსიკაციური ადამიანები უფრო ხშირად იქცევიან სარისკო სექსუალური ქცევებით. 4- ანემია შეიძლება მოხდეს, რომ ამ ტიპის სასმელების გადაჭარბებული მოხმარება ამცირებს სისხლის წითელი უჯრედების რაოდენობას, რომლებიც უჯრედებში ჟანგბადს ატარებენ. ეს ცნობილია როგორც ანემია და იწვევს სიმპტომებს, როგორიცაა მუდმივი დაღლილობა, ქოშინი და სიფერმკრთალე. ანემია და ალკოჰოლი სხვადასხვა მიზეზით არის დაკავშირებული: ალკოჰოლი ხელს უშლის რკინის, ფოლიუმის მჟავისა და B12 ვიტამინის შეწოვას (ამ ნივთიერებების ნაკლებობა იწვევს ანემიას). მეორეს მხრივ, ალკოჰოლიკებს შეიძლება ჰქონდეთ არასწორი კვება, რადგან მათ, როგორც წესი, ავიწყდებათ დაბალანსებული დიეტის შენარჩუნება, რაც ანემიის გაჩენას უწყობს ხელს. ამ მდგომარეობის დადგენა შესაძლებელია სისხლის ანალიზის საშუალებით. 5- ვარდნა ეს არის ართრიტის სახეობა, რომელიც იწვევს სახსარში ანთებას და უეცრად ჩნდება. პოდაგრა წარმოიქმნება შარდმჟავას კრისტალების დაგროვების შედეგად დაზარალებულ სახსარში. ეს დაკავშირებულია ალკოჰოლთან, რადგან იგი შეიცავს მაღალ პურინს. პურინი არის ნივთიერება, რომელიც უჯრედების შიგნით მეტაბოლიზირებისას წარმოქმნის შარდმჟავას, რომელსაც შეუძლია კრისტალიზირდეს სახსრებში. იგი მკურნალობენ მედიკამენტებით, რომლებიც ამცირებენ შარდმჟავის დონეს სხეულში, და პურინით მდიდარი საკვების შეზღუდვით ან შემცირებით, როგორიცაა ალკოჰოლური სასმელები, ხორცი და თევზი. 6- არტერიული წნევის მომატება ალკოჰოლის მოხმარება წარმოადგენს ჰიპერტენზიის მნიშვნელოვან რისკფაქტორს, 5-დან 7% -მდე (Fundación Española del Corazón). ალკოჰოლის ბოროტად გამოყენების შემთხვევაში, მას შეუძლია შეცვალოს სიმპათიური ნერვული სისტემა, რაც აკონტროლებს სისხლძარღვების შეკუმშვას და გაფართოებას ტემპერატურის, სტრესის ან დატვირთვის საპასუხოდ. როგორც დიდმა ჭამამ, ასევე ალკოჰოლის ჭარბმა მოხმარებამ შეიძლება გაზარდოს ჩვენი არტერიული წნევა და დროთა განმავლობაში ის ქრონიკულ მდგომარეობაში გადაიზარდა, რომელსაც ჰიპერტენზია ეწოდება. არტერიულმა წნევამ შეიძლება გამოიწვიოს თირკმელების დაავადება, გულის პრობლემები და პარალიზებაც კი. როგორც ჩანს, დღეში ორზე მეტი სასმელი აგრძელებს არტერიულ წნევას. ამასთან, ბოლოდროინდელმა გამოკვლევებმა აჩვენა, რომ მცირე მიღებებმა შეიძლება ამგვარი შედეგი გამოიწვიოს. 7- ალკოჰოლური ნეიროპათია ეს არის დაავადება, რომლის დროსაც პერიფერიული ნერვები უარესდება ალკოჰოლის მოხმარებასთან დაკავშირებული ნევროლოგიური დაზიანების გამო, ვინაიდან ის ტოქსიკურია ნერვული უჯრედებისათვის. ის ასევე ჩნდება იმის გამო, რომ ალკოჰოლი აწარმოებს ცუდად შეწოვას ისეთი საკვები ნივთიერებებით, როგორიცაა თიამინი, ვიტამინი E, ვიტამინები B12 და B6. როგორც ჩანს, ეს მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ნერვების ოპტიმალურ მდგომარეობაში შენარჩუნებაში. ალკოჰოლური ნეიროპათიის ძირითადი სიმპტომებია სისუსტე, ძლიერი ტკივილი, კანკალი და ჩხვლეტა, პირველ რიგში კიდურებზე მოქმედება. 8- პანკრეატიტი იგი შედგება პანკრეასის ანთებისგან, საჭმლის მონელებასთან დაკავშირებული ორგანო, რომელიც აწარმოებს ჰორმონებს (მაგალითად, ინსულინს) და გამოყოფს საჭმლის მომნელებელ ფერმენტებს. მისი მთავარი სიმპტომია მუცლის ტკივილი, რომელიც უარესდება ჭამის შემდეგ, ასევე გულისრევა, ღებინება, სიცხე და სისუსტე. ეს სიცოცხლისთვის საშიში დაავადებაა, რომლის მკურნალობაც დაუყოვნებლივ უნდა მოხდეს. მას შეიძლება სხვა მიზეზები ჰქონდეს, მაგრამ პანკრეატიტით დაავადებულთა 60% -ს ეს ალკოჰოლის ბოროტად გამოყენების გამო აქვს. 10- გულსისხლძარღვთა დაავადებები ალკოჰოლის ჭარბი მოხმარება და, უპირველეს ყოვლისა, დიდი რაოდენობით ალკოჰოლის მიღება მოკლე დროში, ხელს უწყობს თრომბოციტების შეკუმშვას თრომბებში. ამ თრომბებს, ზრდასთან ერთად, შეუძლია ვენების და არტერიების გაკეტვა, რაც გულის შეტევის ან ინსულტის რისკს ზრდის. იმ ადამიანებში, რომლებიც მიდრეკილნი არიან ინფარქტისკენ და უკვე გადარჩნენ, აღმოჩნდა, რომ ალკოჰოლის ბოროტად გამოყენებამ შეიძლება გაორმაგოს სიკვდილის რისკი. კიდევ ერთი დაავადება, რამაც შეიძლება გამოიწვიოს ალკოჰოლი, არის კარდიომიოპათია, რომელიც გულის კუნთების შესუსტებას გულისხმობს. ეს სერიოზული მდგომარეობაა, ვინაიდან არ შეუძლია სისხლის ტუმბო, როგორც ეს საჭიროა, ნერვული სისტემის, ფილტვების, ღვიძლის და სხვა ორგანოების სტრუქტურები დაზიანებულია სისხლის ნაკადის გამო. როგორც ჩანს, დიდი რაოდენობით ალკოჰოლი ტოქსიკურია გულის კუნთის უჯრედებისათვის, მით უმეტეს, თუ იგი მრავალი წლის განმავლობაში ჭარბი რაოდენობითაა მოხმარებული. 11- ვერნიკე-კორსაკოფის სინდრომი ეს არის ორი სინდრომი ერთში (ვერნიკეს ენცეფალოპათია და კორსაკოფის ფსიქოზი). ვერნიკეს ენცეფალოპათია ხანმოკლეა, მაგრამ მნიშვნელოვანი სიმძიმის. მისთვის დამახასიათებელია მოტორული კოორდინაციის ნაკლებობა, დაბნეულობა და დამბლა ან თვალის ნერვების კონტროლის არარსებობა. მეორე მხრივ, კორსაკოფის ფსიქოზისგან შემდგომი ეტაპი ქრონიკული ხასიათისაა და გვხვდება შემდეგი სიმპტომები: ამნეზია, სწავლის ახალი სირთულეები, აპათია, კონცენტრაციის სირთულეები და საკუთარი დაავადების შესახებ ინფორმირებულობის ნაკლებობა (ანოსოგნოზია). ეს გამოწვეულია თიამინის (ვიტამინი B1) დეფიციტით, რაც ძალიან ხშირია ალკოჰოლიკებში და იწვევს ტვინის დაზიანებას. 12- ტვინის დეგენერაცია ქრონიკული ალკოჰოლიკებში ეს აღინიშნება თითქმის 27% -ში (და მათზე, ვისაც უკვე აქვთ ვერნიკე-კორსაკოფის სინდრომი, 38% -ზე მეტი). იგი შედგება ნერვული სისტემის ნაწილში, ეწოდება ატროფიას, რომელსაც ეწოდება cerebellum, თანდათანობით წარმოიქმნება არასტაბილურობა და სიარულის ატაქსია (სიარულის დროს კოორდინაციის და წონასწორობის არარსებობა). როგორც ჩანს, ეს ასევე მოდის თიამინის ნაკლებობაში ორგანიზმში. 13- ნაყოფის ალკოჰოლური სპექტრის სინდრომი ეს მაშინ ჩნდება, როდესაც ქალი ალკოჰოლს ორსულობის დროს მოიხმარს, ვინაიდან ამ ორსულობის დროს მას არ უნდა დალიოს ალკოჰოლი. ეს იმიტომ ხდება, რომ იგი ნაყოფისთვის უამრავ რისკს ქმნის, როგორიცაა ტვინის დაზიანება, განვითარების პრობლემები, მშობიარობის დაბალი წონა, შემეცნებითი შეფერხება, კონცენტრაციის პრობლემები ... გარდა ამისა, ჩვილებს შეეძლებათ ალკოჰოლის მოხსნის სინდრომი განიცადონ. ბავშვის განვითარება ასევე გაუარესებულია, რადგან ამ დედებს, თუ ისინი ალკოჰოლიკი არიან, ხშირად აქვთ არასწორი კვება, მოწევა და სხვა წამლების მოხმარებაც კი. 14- დემენცია და სხვა კოგნიტური დეფიციტი როგორც ცნობილია, ალკოჰოლს აქვს ნეიროტოქსიკური მოქმედება ჩვენს ტვინის უჯრედებზე. ამიტომ გასაკვირი არ არის, რომ დაბერება ჩქარდება, რაც კოგნიტურ პროცესებში აშკარა სირთულეებს იწვევს. ალკოჰოლიკებისთვის, რომლებიც დიდი ხნის განმავლობაში სვამენ, ხშირია მეხსიერების დაკარგვა, ყურადღების დაქვეითება, კონცენტრაცია, დაგეგმვა და პრობლემების გადაჭრა. მეორეს მხრივ, ბოროტად მოხმარება ასევე იწვევს არასაკმარის კვებას, რამაც შეიძლება კოგნიტური სისტემის მრავალჯერადი დაზიანება გამოიწვიოს. რა - არის - ჯანსაღი - ცხოვრების - წესი ჯანსაღი ცხოვრების წესი ზოგადად ხასიათდება, როგორც “დაბალანსებული ცხოვრება”, რომელშიც ადამიანი აკეთებს “გონივრულ არჩევანს”. აქედან გამომდინარე, ცხოვრების წესის საბოლოო განმარტებაა შემდეგია: ინდივიდების მიერ მიღებული გადაწყვეტილებების ერთობლიობა, რომლებიც გავლენას ახდენს მათ ჯანმრთელობაზე, რომელზეც სრული კონტროლი აქვთ. ფიზიკურ კეთილდღეობას: სწორი კვება ფიზიკური დატვირთვა, სასარგებლო ვარჯიშები, ადეკვატური განტვირთვა სტრესის სწორი მართვა ემოციური კეთილდღეობა: თვითდახმარების უნარის გაძლიერება პოზიტიური აზრები და დამოკიდებულებები სულიერი კეთილდღეობა შინაგანი სიმშვიდე შინაგანი ცოდნისადმი ნდობა შემოქმედებითი უნარების განვითარება ასევე გჭირდებათ, მიიღოთ და გასცეთ: სიყვარული და თანაგრძნობა პატიება სიცილი მხიარული ურთიერთობები საკუთარ თავთან და სხვებთან ჯანსაღი ცხოვრების წესი მნიშვნელოვანია ჯანმრთელობის პრობლემების ასარიდებლად, ცხოვრებისეული სტრესის დაძლევასა და ცხოვრების ხარისხის გასაუმჯობესებლად. არსებობს სამეცნიერო მტკიცებულება, რომელიც ასახავს, რომ ჩვენი ცხოვრების სტილი დიდ როლს ასრულებს იმაში, თუ რამდენად ჯანმრთელები ვართ. ის, თუ რას ვჭამთ და ვსვამთ, რამდენს ვვარჯიშობთ და ვეწევით, გავლენას ახდენს ჩვენს ჯანმრთელობაზე სიცოცხლის ხანგრძლივობის მხრივ. ისეთი დაავადებები, როგორიცაა: გულის დაავადებები, კიბო, დიაბეტი, სახსრების დაავადებები და ფსიქიკური დაავადებები, ხშირად სწორედ არაჯანსაღი ცხოვრების წესის შედეგად ვითარდება. ჯანმრთელობის მრავალი პრობლემის თავიდან აცილება ან მინიმუმ მათი გადადება ჯანსაღი ცხოვრების წესით შესაძლებელია. ჯანსაღი ცხოვრების წესის კომპონენტებია: ჯანსაღად კვება სწორი კვება აუცილებელია ჯანსაღი ცხოვრების წესის მისაღწევად. თქვენი სხეული ყოველდღიურად მოითხოვს დაბალანსებულ კვებას, რათა შეინარჩუნოს ადეკვატური რაოდენობით ვიტამინები, საკვები ნივთიერებები და მინერალები ჯანმრთელი სხეულის შესანარჩუნებლად. ამერიკის ჯანდაცვის და სოფლის მეურნეობის სამინისტრო ხუთ წელში ერთხელ აქვეყნებს კვების სახელმძღვანელოს, რომელიც სწორი კვების შესახებ რეკომენდაციებს შეიცავს. ბოლო რეკომენდაციების მიხედვით, ჯანმრთელი ადამიანის ყოველდღიური საკვების ნახევარს ბოსტნეული (დაახლ. 30%) და ხილი (დაახლ. 20%) უნდა შეადგენდეს; მარცვლეული პროდუქტების ხვედრითი წილი დღიურ ნორმაში 30%-ია, ხოლო დანარჩენი 20 % ცილოვანი პროდუქტებით უნდა შეივსოს. ასევე, რეკომენდებულია რძის პროდუქტების ყოველდღიურად მიღება. აქტიური ცხოვრების წესი საამისოდ ფიტნესი თქვენი ცხოვრების განუყოფელი ნაწილი უნდა გახადოთ. ფიზიკური ფიტნესი აკონტროლებს თქვენს წონას, აუმჯობესებს ძილის რეჟიმს,, ხელს უშლის გულის შეტევებსა და ინსულტებს და ჯანმრთელობის სხვა პრობლემებს. ზოგადად კი ახანგრძლივებს თქვენს სიცოცხლეს. სტრესის მართვა ემოციური სტრესი მნიშვნელოვან როლს ასრულებს მრავალი დაავადების დროს, როგორც პირდაპირ, ისე – ირიბად. ადამიანები სტრესის დროს უფრო ხშირად ეწევიან, იკვებებიან ზედმეტად, ბევრს სვამენ, ზედმეტად შრომობენ, ედავებიან სხვებს და ა.შ. ამრიგად, სტრესის მართვა ჯანსაღი ცხოვრების წესის განუყოფელი ნაწილია და მისი მიღწევა მედიტაციითა და განტვირთვის სხვადასხვა ტექნიკითაა შესაძლებელი. მის დაძლევას ასევე ხელს უწყობს ფიზიკური აქტივობაც. იმეგობრეთ საკუთარ თავთან საკუთარი თავის სიყვარული ჯანსაღი, ბედნიერი ცხოვრების წესის გასაღებია. თვითშეფასება არის ის, თუ რამდენად აფასებს და ბედნიერია ადამიანი საკუთარი თავით. თვითშეფასება მნიშვნელოვანია, რადგან საკუთარ თავთან ჰარმონიული ურთიერთობა მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს ჩვენს კეთილდღეობაზე. გააძლიერეთ თქვენი გონება და სხეული წარმატების მისაღწევად გაწერეთ თქვენს გონებაში პროგრამა. განავითარეთ სამომავლო ხედვა, რომელიც თქვენთვის სასურველ მომავალზე ორიენტირდება. იფიქრეთ ამ მომავალზე და შემატეთ თავს მოტივაცია, იყოთ უფრო წარმატებულები. დაანახეთ საკუთარ თავს საკუთარი შესაძლებლობები. საკუთარ ფიქრებზე კონტროლის დამყარებით თქვენ მნიშვნელოვან გავლენას ახდენთ თქვენს ფიზიკურ ჯანმრთელობაზე. და ბოლოს, იფიქრეთ ბალანსზე. ჩვენი ცხოვრების თითოეული სფერო მნიშვნელოვან კავშირშია და ურთიერთქმედებს ერთმანეთთან. ამიტომაც, ეცადეთ, თითოეულ სფეროში მეტნაკლებ კეთილდღეობას მიაღწიოთ. ამას კი აუცილებლად შეძლებთ, აქტიური ცხოვრების წესით, სოციალური ურთიერთობების დალაგებით, საკუთარ თავთან ჰარმონიული ურთიერთობით და ყველა იმ ინსტრუმენტით, რაზეც ზემოთ მოგითხრეთ.